Onze zorgpremies worden bij de voordeur gestolen

Jaarlijks lekt er via zorgfraude honderden miljoenen euro’s aan zorggeld weg. De reactie van zorgverzekeraars? Trots in jaarverslagen ‘roeptoeteren’ hoeveel fraude ze achteraf hebben opgespoord.

Het klinkt daadkrachtig, maar het is een pijnlijke erkenning van falen. Elke euro die achteraf wordt ’teruggevonden’, is namelijk eerst onrechtmatig uitgegeven.

Het is tijd dat we stoppen met het repareren van fraude en eindelijk overgaan op het echt voorkomen ervan.

De wet is helder maar de handhaving faalt

Laten we één ding vaststellen: het probleem is niet een gebrek aan regels. De wet is kristalhelder over wat wel en niet mag. Waar het aan schort, is de handhaving.

Zorgverzekeraars beheren miljarden aan (onze!) premies, maar gedragen zich te vaak als een bank die de kluis open laat staan en pas de politie belt als de dieven al gevlogen zijn.

Handhaving is geen administratieve exercitie achteraf; het is een actieve poortwachtersrol die aan de voorkant moet worden ingevuld.

De stille winst van preventie

Het probleem is dat opgespoorde fraude een getal is dat je in een Excel-sheet kunt zetten. Het levert ronkende krantenkoppen op.

Maar hoe meet je de fraude die je hebt voorkomen? Dat is veel lastiger en minder ‘sexy’ voor de bühne.

Toch is die onzichtbare winst van preventie essentieel. Een waterdicht systeem dat fraudeurs ontmoedigt voordat ze überhaupt een declaratie indienen, levert misschien geen schouderklopjes op in de media, maar het houdt de zorg wel betaalbaar voor de premiebetaler.

Onze premies zijn jullie verantwoordelijkheid

Als burgers leggen wij ons geld in een gezamenlijke pot. Wij stellen daarom keiharde eisen aan de beheerders van die pot: de zorgverzekeraars en de zorgverleners.

• 1. Strenge screening aan de poort: Stop met het blindelings uitdelen van AGB-codes en contracten. De wet biedt alle ruimte voor een fysieke controle van locaties en personeel voordat er één cent wordt overgemaakt. Onze premie is geen startkapitaal voor zorgcowboys.
• 2. Real-time blokkades: De techniek is er. Het moet onmogelijk zijn om te declareren voor 26 uur zorg in één etmaal of voor behandelingen die medisch onlogisch zijn. De kraan moet technisch dicht, niet pas maanden later administratief worden gecontroleerd.
• 3. Absolute transparantie: Wie publiek geld ontvangt, heeft de morele en wettelijke plicht tot maximale openheid. Geen vage codes, maar begrijpelijke taal voor de patiënt, zodat spookzorg direct in de kiem wordt gesmoord.

Stop het dweilen, sluit de kraan

De huidige focus op ‘materiële controle’ en achteraf opsporen via het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) is dweilen met de kraan open. Terwijl verzekeraars algoritmes draaien op declaraties die al betaald zijn, is het geld vaak al verdwenen naar malafide BV’s.

Het herstellen van de solidariteit in onze zorg vraagt om een systeemverandering.

We hebben niets aan een verzekeraar die goed is in recherchewerk achteraf; we hebben behoefte aan verzekeraars die hun rug recht houden en de wet gebruiken om fraude simpelweg onmogelijk te maken.

Voorkomen is niet alleen beter dan genezen; het is de enige manier waarop we onze zorgpremie eerlijk besteden.

In het kort: Waarom het roer om moet

Zorgfraude is geen incident, maar een systeemfout. Hoewel de wet verzekeraars alle handvatten biedt om onze premies te beschermen, ligt de focus nu te veel op achteraf herstellen en te weinig op aan de voorkant blokkeren. We mogen niet accepteren dat ‘opgespoorde miljoenen’ als succes worden gepresenteerd terwijl de kraan aan de voordeur openstaat.

Wat jij vandaag nog kunt doen

Zolang verzekeraars de poort niet waterdicht afsluiten, zijn wij zelf de belangrijkste laatste verdedigingslinie. Laat je premiegeld niet zomaar wegstromen:

• Check je declaraties: Open je zorgverzekering-app (zoals MijnVGZ, MijnZilverenKruis of de CZ-app) en bekijk je zorgkosten. Klopt de datum? Is de behandeling die daar staat echt uitgevoerd?
• Meld onduidelijkheden direct: Zie je een vreemde declaratie van een aanbieder die je niet kent? Meld dit direct bij je verzekeraar.
• Deel dit artikel: Hoe meer premiebetalers eisen dat hun geld integer wordt beheerd, hoe sneller verzekeraars gedwongen worden om van ‘repareren’ naar ‘echte handhaving’ te gaan.

Heb jij het vermoeden dat er met jouw zorgkosten is gesjoemeld? Laat het ons weten in de reacties.

---

Bronvermelding & Referenties

Wet- en regelgeving

• Zorgverzekeringswet (Zvw): Het wettelijke fundament voor het Nederlandse zorgstelsel, inclusief de acceptatieplicht en de zorgplicht van verzekeraars. Meer informatie op Wetten Overheid – Zorgverzekeringswet.
• Regeling controle en administratie zorgverzekeraars: Deze regeling stelt specifieke eisen aan hoe zorgverzekeraars formele en materiële controles moeten uitvoeren. Details via Overheid.nl.
• Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz): Nieuwe wetgeving (in werking per 1 januari 2025) die instanties verplicht beter samen te werken bij het delen van fraudesignalen. Zie Officiële Bekendmakingen.

Toezicht en Samenwerking

• Nederlandse Zorgautoriteit (NZa): De toezichthouder die controleert of zorgverzekeraars hun wettelijke taken correct uitvoeren en of zij zich houden aan de regels voor fraudebeheersing. Bezoek de NZa website over toezicht.
• Stichting Informatieknooppunt Zorgfraude (St. IKZ): Het samenwerkingsverband van negen partners (o.a. NZa, IGJ, FIOD en ZN) dat informatie over fraudesignalen bundelt en deelt. Raadpleeg IKZ.nl.
• Zorgverzekeraars Nederland (ZN): De brancheorganisatie die rapportages publiceert over de effectiviteit van fraudebeheersing door verzekeraars. Bekijk het Dossier Controle en Fraude.

Overheidsbeleid

• Rijksoverheid – Aanpak zorgfraude: Officiële informatie over hoe de overheid overtredingen bij declaraties en betalingen in de zorg bestrijdt via de website van de Rijksoverheid.