In Nederland gaat er iets mis. Steeds vaker kan een oplichter makkelijker een advocaat vinden dan het slachtoffer. Dat klinkt vreemd, maar het gebeurt echt. En soms maakt de oplichter zelf gebruik van een sociaal advocaat!
Als je wordt opgelicht, ben je vaak al je geld kwijt. Maar je verliest ook iets anders: je kans om je recht te halen. Want om je geld terug te krijgen, moet je naar de rechter. En daarvoor heb je een advocaat nodig. Die is steeds moeilijker te vinden als je weinig geld hebt.
Het systeem kraakt
De sociale advocatuur (het vangnet voor mensen met een laag inkomen) staat onder grote druk. Een vrouw vertelde: “Ik heb minstens tien advocaten gebeld, maar niemand wilde me helpen.”
Dit is geen uitzondering. Het laat zien dat het systeem niet meer werkt zoals het hoort.
De oplichter staat sterker
Een oplichter heeft vaak geld. Soms zelfs jouw geld. Hij kan een advocaat betalen en doorgaan met procederen.
Het slachtoffer heeft dat geld niet meer. Juist op dat moment blijkt dat rechtshulp geen zekerheid is. Het voelt bijna als een luxeproduct.
In de praktijk van de Stichting Slachtoffers Eerst komen we gevallen tegen waarin de oplichter er voor gezorgd heeft dat er niets meer op zijn naam staat.
Geen geld, geen goederen, geen inkomen, niets.
Hij (of zij) doet dan net als het Slachtoffer van Oplichting een beroep op een sociaal advocaat en krijgt die ook.
Het spreekt vanzelf dat een eventuele eigen bijdrage nooit door de oplichter voor de sociaal advocaat betaald wordt.
Kan het nog gekker?
Waarom advocaten afhaken
Sociaal advocaten krijgen voor moeilijke zaken maar een paar uur betaald. Maar zulke zaken kosten vaak veel meer tijd. Soms wel tientallen uren. Dat houdt niemand vol.
Daarom stoppen veel sociaal advocaten. Of ze nemen alleen nog makkelijke zaken aan.
Slachtoffers van Oplichting vallen dan buiten de boot.
” De Olifant in de kamer blijft natuurlijk, dat de overheid sociaal advocaten te weinig betaalt en daar zien we in het voorgenomen beleid weinig tot niets van terug. “
Slachtoffers Eerst!
Wanneer je zelf een rechtszaak start om bijvoorbeeld je geld terug te eisen (schadevergoeding) of een koopovereenkomst te ontbinden, doe je dit op basis van een ‘onrechtmatige daad’ of ‘wanprestatie’. Dit zijn onderdelen van het verbintenissenrecht.
Sociaal advocaten zijn in toenemende mate huiverig om dit aan te pakken, omdat er volgens hen (veel) te weinig vergoeding tegenover staat.
Rechtswoestijnen in Nederland
In sommige delen van Nederland zijn bijna geen sociaal advocaten meer. Bijvoorbeeld in Oost‑Groningen, Zeeland en Friesland.
In deze gebieden kunnen mensen nauwelijks nog juridische hulp krijgen. Op papier heb je recht, maar in de praktijk kun je er niet bij.
Recht moet voor iedereen bereikbaar zijn
Een rechtsstaat betekent dat iedereen zijn recht kan halen, rijk of arm. Maar dat lukt steeds minder. Niet omdat mensen geen recht meer hebben, maar omdat ze geen advocaat kunnen vinden.
Als slachtoffers hun recht niet kunnen halen, krijgen oplichters juist meer ruimte. Straffeloosheid begint niet bij de dader, maar bij het gebrek aan bescherming voor het slachtoffer.
De overheid moet nu ingrijpen
De problemen zijn al lang bekend. Veel ervaren sociaal advocaten stoppen. Er komen weinig nieuwe sociaal advocaten bij.
En door vergrijzing wordt het probleem ook nog eens snel groter.
De komende 10 jaar stoppen 2500 sociaal advocaten.
Wat nodig is:
- Eerlijke vergoedingen voor moeilijke zaken
- Een opleidingsmodel zoals bij huisartsen, waarbij de overheid meebetaalt
- Extra steun voor regio’s met grote tekorten
- Minder papierwerk voor het aanvragen van extra uren
Niet om advocaten te helpen, maar om slachtoffers te beschermen.
Kabinet mikt op instroom en behoud van 3.000 sociaal advocaten
Het kabinet wil de komende tien jaar drieduizend nieuwe sociaal advocaten laten instromen dan wel behouden voor het stelsel. Dat schrijft staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) in een brief aan de Tweede Kamer.
Wat wil de staatssecretaris doen?
Met deze vier plannen wil ze de sociale advocatuur moderner en aantrekkelijker maken:
- Onderwijs: Studenten op de universiteit en hogeschool leren nu nog te weinig over dit werk. Door speciale lessen en snuffelstages wil ze jonge mensen enthousiast maken voor het vak.
- Beeld van het vak: Veel mensen hebben een verkeerd of negatief beeld van sociale advocaten. Met een grote campagne via social media en video’s wil ze laten zien hoe belangrijk en mooi dit werk echt is.
- Nieuwe advocaten: In de komende jaren stoppen veel advocaten. Het doel is dat er voor 2037 maar liefst 3.000 nieuwe advocaten bij komen. Om dit te bereiken, krijgen kantoren extra geld (een toeslag).
- Slimmer werken: Advocaten hebben het vaak te druk met papierwerk. Slimme computerprogramma’s moeten dit werk makkelijker maken. Ook komt er een leerling-programma waarbij nieuwe advocaten hulp krijgen bij hun opleiding.
De Tweede Kamer krijgt voortaan elk jaar een brief over de voortgang van de plannen voor een betere toegang tot het recht. In die brief staat hoe het gaat met het versterken van de sociale advocatuur.
Als er eerder belangrijk nieuws is, krijgt de Kamer op dat moment al informatie.
Een Kamerbrief is mooi, maar daarmee is het nog geen gelopen wedstrijd
Als we niets doen, wint de oplichter twee keer. Eerst pakt hij het geld, daarna pakt hij het recht.
Dat mag Nederland nooit laten gebeuren.
De Stichting Slachtoffers Eerst! is blij met het voornemen van de staatssecretaris, maar blijft het met argusogen volgen.
De Olifant in de kamer blijft natuurlijk, dat de overheid sociaal advocaten te weinig betaalt en daar zien we in het voorgenomen beleid weinig tot niets van terug.
Gratis juridisch advies bij het Juridisch Loket
Het Juridisch Loket helpt mensen in Nederland met juridische vragen, ook over Oplichting. Ze geven u eenvoudig advies, maar ze gaan niet voor u naar de rechter en ze schrijven geen brieven namens u.
- Ze geven informatie en beantwoorden uw vragen.
- Ze bekijken uw probleem en leggen uit wat u kunt doen.
- Ze verwijzen u door naar de juiste persoon of organisatie.
De hulp van het Juridisch Loket is gratis en voor iedereen toegankelijk. Sommige organisaties met een naam die lijkt op het Juridisch Loket vragen wel geld. Dus kijk voor u klikt.
Soms is er meer hulp nodig. Dan kan het loket u doorsturen naar bijvoorbeeld een advocaat, een mediator of de notaris. Let op: als u hulp krijgt van een advocaat of notaris, moet u daar meestal wel voor betalen.
Hulp van een advocaat na Oplichting
Ben je Opgelicht? Dan heb je vaak hulp nodig om je geld terug te krijgen. Je kunt hiervoor misschien naar een sociaal advocaat gaan. Dit is een advocaat die voor een groot deel wordt betaald door de overheid.
In 2025 waren er meer dan 100.000 meldingen van fraude in Nederland. Veel slachtoffers proberen hun geld terug te krijgen via de politie en de strafrechter. Maar soms is er een eigen rechtszaak nodig tegen de oplichter.
Wat u moet weten
- Kosten: Ongeveer 4 van de 10 Nederlanders hebben recht op een sociaal advocaat. De overheid betaalt dan de meeste kosten. Je betaalt zelf alleen een klein bedrag (een eigen bijdrage).
- Regels voor oplichting: Bij geweld is hulp soms gratis. Maar bij oplichting kijkt de overheid altijd naar hoeveel je verdient en hoeveel spaargeld je hebt.
- Minder advocaten: Er zijn steeds minder sociaal advocaten in Nederland. Wacht daarom niet te lang met het zoeken van hulp.
Heb je recht op een vergoeding?
Bekijk op de website van de Raad voor Rechtsbijstand of je hulp krijgt en wat je zelf moet betalen: Klik hier voor de inkomensgrenzen (Rechtsbijstand.nl)
Bron: Cijfers van de Raad voor Rechtsbijstand (2024/2025) en de Monitor Sociale Advocatuur.
Bronnen
AVROTROS EenVandaag. (2026, 27 april). Een advocaat vinden als je niet veel geld hebt? Dat wordt steeds moeilijker: ‘10 gebeld, maar niemand wilde helpen’. AVROTROS. https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/een-advocaat-vinden-als-je-niet-veel-geld-hebt-dat-wordt-steeds-moeilijker-10-gebeld-maar-niemand-wilde-helpen-163479
Nederlandse orde van advocaten. (2023, 11 november). Tekort aan sociaal advocaten in meerdere Nederlandse regio’s. Nederlandse orde van advocaten. https://www.advocatenorde.nl/nieuws/tekort-aan-sociaal-advocaten-meerdere-nederlandse-regios
Nederlandse orde van advocaten. (z.j.). Verkennend onderzoek naar tekorten rechtshulp. Nederlandse orde van advocaten. https://www.advocatenorde.nl/sites/default/files/2026-03/Brondocument%20Verkennend%20onderzoek%20naar%20tekorten%20rechtshulp%20def.pdf
Pijnappels, K. (2026, 24 april). Kabinet mikt op instroom en behoud van 3.000 sociaal advocaten. Het Advocatenblad. https://www.advocatenblad.nl/2026/04/24/kabinet-mikt-op-instroom-en-behoud-van-3-000-sociaal-advocaten
Ministerie van Justitie en Veiligheid. (2026, 23 april). Brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over sociale advocatuur en versterking van de toegang tot het recht (Kamerstuk 2026Z09026 / 2026D20166). Tweede Kamer der Staten‑Generaal. https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z09026&did=2026D20166
Geef een reactie