Terwijl frauderende ‘zorgbureaus’ miljarden opstrijken en kwetsbare mensen als melkkoeien gebruiken, kijken Den Haag en de gemeenten naar elkaar.
Er verdwijnt jaarlijks naar schatting maar liefst 10 miljard euro aan zorgbudget in de zakken van criminelen. Stel je voor: 10 miljard euro die niet naar snelle auto’s van fraudeurs gaat, maar naar échte zorg aan het bed, kortere wachtlijsten en menswaardige hulp.
Dat geld moet naar beheersing en zorg, niet naar oplichting. De wet is er, de techniek ligt klaar, maar het Waarschuwingsregister Zorgfraude blijft steken in bureaucreatie. Het is tijd voor actie!
Wat het Waarschuwingsregister zou moeten zijn
Het Waarschuwingsregister Zorgfraude is een gezamenlijk digitaal systeem (gebaseerd op de wet Wbsrz) waarin zorgverzekeraars en gemeenten gegevens kunnen uitwisselen over frauderende zorgaanbieders.
In eenvoudige taal: het is een zwarte lijst voor de zorgsector.
Hoe het register werkt
Wanneer een gemeente of verzekeraar een “gerechtvaardigde overtuiging” heeft dat een zorgaanbieder fraudeert — bijvoorbeeld door zorg te declareren die nooit is geleverd of door cliënten uit te buiten — kan deze aanbieder in het register worden geplaatst.
Zodra een partij in het register staat, gebeurt het volgende:
- Andere instanties worden gewaarschuwd: Als diezelfde fraudeur bij een andere gemeente of verzekeraar een nieuw contract wil afsluiten, gaat er direct een alarmsignaal af.
- Geen nieuwe contracten: De nieuwe instantie kan op basis van de registratie besluiten om niet met deze partij in zee te gaan.
- Gezamenlijke vuist: Het voorkomt dat fraudeurs simpelweg hun biezen pakken en een paar kilometer verderop hun praktijken ongestoord voortzetten.
In een recente zaak in Zuid-Holland bleek een bureau jarenlang PGB-gelden van verstandelijk beperkten te hebben beheerd zonder zorg te leveren. De eigenaar kocht er villa’s van. Toen één gemeente het contract opzegde, verhuisde het bureau simpelweg naar de buurgemeente. Met een werkend register was dit binnen 24 uur gestopt.
Waarom is het register nodig?
Zonder dit register werken instanties vaak op eilanden. Een fraudeur die door de ene gemeente wordt betrapt, kan momenteel vaak nog jarenlang doorgaan bij een buurgemeente of een verzekeraar, simpelweg omdat zij niet van elkaars onderzoeken op de hoogte zijn.
Het register moet de jaarlijkse miljardenverspilling van zorgbudget stoppen en kwetsbare cliënten beschermen tegen malafide bureaus.
Wat kan al wel en wat kan nog niet?
- Wel mogelijk: De wettelijke basis is er sinds 1 januari 2025 via de Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz). Het technisch fundament en de Uitvoeringsregeling voor het register zijn gereed. Zorgverzekeraars kunnen onderling al informatie delen via bestaande frauderegisters (zoals het Externe Verwijzingsregister).
- Nog niet mogelijk: De koppeling tussen gemeenten en zorgverzekeraars is nog niet landelijk operationeel. Gemeenten kunnen momenteel niet massaal “treffers” genereren of inzien of een zorgaanbieder in een andere regio is beëindigd vanwege fraude.
Welke factoren staan een volledige uitrol in de weg?
- Capaciteitstekort: Veel (vooral kleinere) gemeenten hebben geen gespecialiseerde fraude-onderzoekers om de vereiste “gerechtvaardigde overtuiging” juridisch dicht te timmeren.
- Financiering: Er is getouwtrek tussen de VNG en het Rijk over wie de structurele uitvoeringskosten van het toezicht betaalt.
- Juridische vrees: Instanties zijn bang voor schadeclaims van zorgaanbieders als een registratie achteraf onterecht blijkt te zijn.
Wat zijn de consequenties voor slachtoffers?
Zorgbehoevenden blijven kwetsbaar.
Frauderende zorgbureaus die in de ene gemeente worden gestopt, kunnen nu simpelweg een paar kilometer verderop onder een nieuwe naam een nieuw contract afsluiten met een andere gemeente of verzekeraar.
Slachtoffers ontvangen hierdoor vaak ondermaatse zorg of staan ongewild centraal in declaratiefraude, terwijl de overheid de grip verliest.
Fraudeurs ronselen daklozen of verslaafden, beloven hen hulp, maar strijken alleen de declaraties op. De slachtoffers raken verder in de problemen, terwijl de fraudeur onzichtbaar blijft voor andere instanties.
Wie is verantwoordelijk voor de implementatie?
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is politiek verantwoordelijk.
Voor de feitelijke uitvoering op lokaal niveau is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) samen met individuele gemeenten verantwoordelijk, terwijl het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) de centrale spil vormt.
Wie jaagt achter de implementatie aan?
- De Tweede Kamer: Diverse fracties blijven via moties aandringen op een snellere koppeling.
- Zorgverzekeraars Nederland (ZN): Zij willen sneller gegevens van frauderende partijen kunnen delen met gemeenten om collectieve schade te beperken.
- Toezichthouders: Zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
Wie ligt er dwars?
Niemand zegt “tegen” te zijn, maar de VNG fungeert als de kritische remmer.
Zij weigeren de volledige uitrol te accepteren zolang het Rijk niet over de brug komt met extra budget voor de uitvoering en de juridische risico’s niet volledig zijn afgedekt.
Wie helpt ondertussen de slachtoffers?
Slachtoffers kunnen terecht bij:
- Landelijk Meldpunt Zorg: Voor advies en klachten over de kwaliteit van zorg.
- Juridisch Loket: Voor bijstand bij conflicten met zorgbureaus.
- IKZ (Informatie Knooppunt Zorgfraude): Waar signalen over fraude gebundeld worden, ook al is het automatische register nog niet af.
Wanneer mogen we het eindelijk verwachten?
De huidige planning is diffuus. Hoewel 2025 als startjaar was gemarkeerd, wijst de verklaring van de VNG in oktober 2025 op een verdere vertraging.
De hoop is nu gevestigd op een gefaseerde landelijke livegang in de loop van 2026, waarbij grotere gemeenten als eerste aanhaken.
Stop het getalm mensen!
Aan het Ministerie van VWS en de VNG: Stop de bureaucratische loopgravenoorlog.
Terwijl jullie discussiëren over budgetten, worden miljarden aan zorgvuldig opgebrachte premies en belastinggeld gestolen door criminelen ten koste van de meest kwetsbaren in onze samenleving.
Hoewel jaarlijks meer dan 10 miljard in de zakken van oplichters verdwijnt maken jullie je druk over budgetten.
Voorkom zorgfraude, 10 miljard aan schadebeperking lijkt ons voldoende budget!
Maak van het Waarschuwingsregister een topprioriteit en zorg dat fraudeurs per direct nergens meer aan de bak komen.
Geraadpleegde bronnen:
- Uitvoeringsregeling Waarschuwingsregister zorgfraude (Overheid.nl)
- Zorgen over invoering Waarschuwingsregister (VNG)
- Fraude aanpak en meldingen (Informatie Knooppunt Zorgfraude – IKZ)
- Toezicht op zorgfraude (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd – IGJ)
- Meldpunt Zorgfraude (Nederlandse Zorgautoriteit – NZa)
- Proeftuinen Aanpak Zorgfraude (VNG)
Geef een reactie