Online criminaliteit is een groot probleem in Nederland. Cijfers van het CBS over veiligheid op internet laten dit duidelijk zien. Elk jaar krijgt ruim 9 procent van de Nederlanders vanaf 15 jaar te maken met online oplichting.
Dit gebeurt het meest bij spullen kopen op internet. Maar liefst 7 procent van de Nederlanders wordt op die manier opgelicht.
Kan ik mijn geld terugkrijgen?
De deurwaardersdienst Eerste Hulp Bij Online Fraude (EHBO Fraude) heeft goed nieuws. De daders die het geld ontvangen, kunnen door gerechtsdeurwaarders goed worden aangepakt. Dit zorgt voor nieuwe kansen om je gestolen geld via de rechter terug te vragen.
Maar deze manier laat ook een groot probleem in de samenleving zien. Waarom moet een bedrijf er aan verdienen om jouw eigen geld terug te krijgen?
Betere bescherming had deze fraude toch moeten voorkomen?
Wie heeft jouw geld?
De persoon die jouw geld op de rekening krijgt, is bijna nooit de belangrijkste dader. Onderzoek naar 939 zaken laat het volgende zien over deze geldontvangers:
- Geslacht: 75 procent is man.
- Leeftijd: Meestal zijn ze tussen de 18 en 25 jaar oud. De groep van 31 tot 40 jaar is met 29 procent bijna net zo groot.
- Woonplaats: Ze wonen verspreid over 251 Nederlandse gemeenten. Door het hele land dus.
- Soort fraude: In de meeste gevallen (73 procent) gaat het om spullen kopen op internet. Daarna volgt fraude via WhatsApp (19 procent).
Misleid als ‘geldezel’
Maar liefst 81 procent van de geldontvangers zegt dat ze zijn misbruikt als geldezel.
Veel van hen voelen zich achteraf zelf ook opgelicht. Ze leenden bijvoorbeeld hun bankrekening uit om een “vriend” te helpen. Of ze dachten snel geld te verdienen met een online bijbaantje.
Oplichters zoeken deze kwetsbare mensen de hele tijd via social media zoals TikTok en Instagram.
Waarom lukt het niet om fraude te voorkomen?
Bedrijven zoals deurwaarders moeten nu het werk doen. Dat komt doordat de systemen aan de voorkant niet goed genoeg werken:
- Snelle betalingen: Door directe betalingen staat jouw geld binnen een paar seconden op de rekening van de geldezel. Die boekt het geld meteen door of haalt het direct van de bank. Banken kunnen dit vooraf niet controleren.
- Privacy en wetten: Door strenge privacyregels mogen banken gegevens van verdachte rekeningen vaak niet snel delen. Niet met elkaar en niet met slachtoffers.
- Te weinig politie: De politie heeft te weinig mensen om elke internetfraude te onderzoeken en de daders te straffen.
Het terughalen van gestolen geld is hierdoor een betaalde dienst geworden. Dat is erg zuur voor jou als slachtoffer. Je moet namelijk opnieuw betalen door de misdaad van een ander.
Gaan de banken vrijuit?
Betekent dit dat de bank nooit hoeft te betalen voor slechte beveiliging?
Nee. Een nieuwe uitspraak van de geschillencommissie (Kifid) uit april 2026 verandert de regels voor schadevergoedingen helemaal.
Maar er is wel een belangrijk juridisch verschil tussen de soorten fraude:
1. Bankhelpdeskfraude (de bank moet in actie komen)
Ben je opgelicht door een nep-bankmedewerker? Sinds de nieuwe uitspraak mag de bank de schuld niet meer zomaar aan jou geven. Ze mogen niet meer zeggen dat je ‘heel onvoorzichtig’ bent geweest.
- De bank betaalt jouw schade dan direct terug.
- Zodra de bank jou heeft terugbetaald, heeft de bank de schade en niet jij. De bank neemt jouw plek als slachtoffer in.
- De bank moet nu zelf achter haar geld aan het geld bij de geldezel terughalen.
- Voor banken is het nu goedkoper om fraude te voorkomen dan om achteraf geld terug te betalen. Daarom jagen ze nu hopelijk veel harder op de daders. Sinds 1 april 2026 mogen banken gelukkig ook makkelijker informatie over geldezels met elkaar delen.
2. Aankoopfraude (je staat er helaas nog steeds zelf voor)
De uitspraak geldt helaas niet voor de grootste groep slachtoffers. Het CBS laat zien dat de meeste oplichting aankoopfraude is. Dit overkomt 7 procent van alle Nederlanders.
- Je maakt het geld zelf over: Bij aankoopfraude maak je zelf vrijwillig geld over. Banken betalen deze schade niet terug. Technisch gezien heb je namelijk zelf toestemming gegeven voor de betaling.
- De bank doet niets: Omdat de bank zelf geen geld verliest, start zij geen zaak tegen de geldezel. Je blijft in deze situatie zelf het slachtoffer. Je moet dus wel zelf naar een deurwaarder stappen om je geld terug te eisen.
Hoe krijg je bij aankoopfraude je geld dan toch terug?
De geldontvangers (de geldezels) zijn bekend door hun bankrekening. Hoe dom kun je zijn!
Daarom kan het deurwaarderskantoor een incassotraject voor je starten. Hiervoor zijn de naam en de woonplaats van de ontvanger nodig.
Je kunt deze gegevens op drie manieren krijgen:
- Via je eigen berichten met de oplichter.
- Via een officiële aanvraag voor naam en adres bij jouw bank.
- Via de politie nadat je aangifte hebt gedaan.
Zodra de zaak start, krijgt de geldontvanger een officiële brief waarin staat dat hij het bedrag moet terugbetalen. Vaak zorgt dit ervoor dat je jouw geld terugkrijgt. Soms spreekt de dader een regeling af om in delen te betalen.
Wat kost me dat?
De deurwaarder laat de geldontvanger de deurwaarderskosten betalen, bovenop het bedrag dat jij terugeist.
Pas als er een rechter aan te pas moet komen moet jij zelf iets betalen. Je kunt dan alsnog beslissen om verder niets te doen of om de kosten te delen met andere slachtoffers.
Hoe aankoopfraude écht voorkomen moet worden
Slachtoffers moeten beschermd worden. De oplossing moet niet bij jou liggen.
Om aankoopfraude echt te stoppen, moeten systemen, websites en wetten veranderen:
- Geld pas overmaken na bezorging: Banken moeten geld van een betaalverzoek tussen gewone mensen tijdelijk vasthouden op een veilige tussenrekening. De verkoper krijgt het geld pas als de bezorgdienst laat zien dat het pakketje echt is bezorgd.
- Echte naam verplichten op verkoopsites: Grote websites zoals Marktplaats moeten anonieme accounts verbieden. Elke verkoper moet verplicht bewijzen wie hij is via iDIN (een koppeling met de bankpas). Dit stopt anonieme oplichters.
- Standaard kopersbescherming: Websites moeten bescherming voor kopers niet langer aanbieden als een extra optie waarvoor je moet betalen. Het moet de standaard en ingebouwde veiligheidsregel zijn voor elke verkoop.
- Snelle betalingen vertragen bij nieuwe rekeningen: Door directe betalingen verdwijnt gestolen geld nu binnen 5 seconden. Banken moeten betalingen naar rekeningen die korter dan een half jaar bestaan standaard 30 minuten vasthouden. Zo hebben systemen die fraude ontdekken genoeg tijd om in te grijpen.
- Geen anonieme simkaarten meer: Telefoonbedrijven moeten wettelijk verplicht worden om prepaid simkaarten pas te activeren na een controle van een geldig paspoort. Zo kunnen oplichters niet meer anoniem blijven via WhatsApp.
Conclusie van Slachtoffers Eerst!
De nieuwe uitspraak van de Kifid is een mooie stap vooruit voor slachtoffers van bankhelpdeskfraude. Maar banken en websites weigeren nog steeds om de fouten in hun systemen op te lossen.
Zolang zij aankoopfraude niet op die manier stoppen, ben je als burger niet beschermd. Je blijft dan helaas zelf verantwoordelijk om je geld terug te krijgen.
Bronnenvermelding
- Centraal Bureau voor de Statistiek. (2025, 15 april). 4. Online oplichting en fraude. Online Veiligheid en Criminaliteit 2024. cbs.nl
- De Bruijn, J. (2024, 21 mei). Wie zijn de mensen die geld uit online fraude ontvangen? CCV Secondant. ccv-secondant.nl
- Klachteninstituut Financiële Dienstverlening [Kifid]. (2026, 20 april). Uitspraak 2026-0022 (Commissie van Beroep). kifid.nl
- Marktplaats. (z.d.). Wat is Kopersbescherming en hoe werkt het? marktplaats.nl
- Slachtoffers Eerst! (2026, 25 april). Geweldig nieuws voor slachtoffers van bankhelpdeskfraude. slachtoffers-eerst.nl
Geef een reactie