Zorgfraude voorkomen: Controleer zelf je Wmo-zorgverlener

Ja, ook jij kunt helpen om zorgfraude te voorkomen.

Door kritisch en oplettend te zijn bij de medewerkers of organisaties die jou via de Wmo ondersteunen, draag je bij aan eerlijke en veilige zorg.

Dat betekent niet dat je iedereen hoeft te wantrouwen, maar wel dat je bewust mag kijken of iemand deskundig, betrouwbaar en passend is voor jouw situatie. Zo vergroot je de kans dat jij de best mogelijke ondersteuning krijgt én help je mee om malafide zorgaanbieders geen ruimte te geven.

Het controleren van een zorgverlener is om drie redenen heel belangrijk:

• Geen automatische controle bij een PGB: Koop je zelf zorg in met een Persoonsgebonden budget (PGB)? Dan ben je officieel de werkgever. De gemeente controleert de diploma’s dan niet vooraf; dat moet je echt zelf doen.
• Geen inschrijving in het BIG-register: Wmo-hulp (zoals huishoudelijke hulp of begeleiding) is meestal geen medische zorg. Wmo-medewerkers staan daarom bijna nooit in het bekende medische BIG-register. Je moet hun achtergrond dus via andere registers controleren.
• Kwaliteit en veiligheid: Je laat een zorgverlener toe in jouw huis en in jouw leven. Door vooraf de diploma’s en de VOG te controleren, weet je zeker dat de persoon betrouwbaar is en echt de juiste opleiding heeft voor jouw ondersteuning.

Je kunt de volgende stappen zetten om de zorgverlener te controleren:

1. Vraag om een diploma via DUO

Je mag de zorgverlener altijd om een bewijs van het diploma vragen. De zorgverlener kan dit gratis en veilig downloaden via de website van DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). Dit heet een DUO-uittreksel. Een betrouwbare zorgverlener laat dit document graag aan je zien.

2. Bekijk openbare registers

Soms staat een zorgverlener ingeschreven in een online register. Je kunt de volgende registers bekijken:

• AGB-register: Zoek op de website van Vektis naar de zorgverlener of de organisatie. Een AGB-code laat zien dat de zorgverlener de juiste papieren heeft.
• Kwaliteitsregisters: Veel begeleiders staan in registers zoals KABIZ of SKJ (voor jeugdhulp). Deze registers controleren of iemand de juiste diploma’s heeft.
• BIG-register: Doet de zorgverlener ook medisch werk, zoals prikken of wondverzorging? Kijk dan in het BIG-register.

3. Neem contact op met de gemeente

De gemeente moet controleren of zorgaanbieders goed werk leveren. Hoe dit werkt, hangt af van je situatie:

• Zorg in natura: Krijg je hulp via een organisatie die de gemeente heeft uitgekozen? Dan heeft de gemeente de diploma’s en de VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) al gecontroleerd. Twijfel je? Bel dan je Wmo-consulent bij de gemeente.
• PGB (Persoonsgebonden budget): Kies en betaal je zelf de zorgverlener met een PGB? Dan ben je zelf de baas. Je moet dan ook zelf de diploma’s controleren en om een VOG vragen.

En als ik het vervelend vind om het te vragen?

Dat is begrijpelijk, maar je staat er niet alleen voor.

Dit kun je doen.

1.    Vraag gratis hulp van een cliëntondersteuner

Iedereen die hulp krijgt vanuit de Wmo heeft recht op een gratis cliëntondersteuner. Dit is een onafhankelijk persoon die met je meedenkt. Deze ondersteuner kan je helpen om de zorgverlener te controleren of contact op te nemen met de gemeente.

Hoe vind je gratis hulp in jouw buurt?

Je kunt op de volgende manieren direct in contact komen met een ondersteuner:

• Neem contact op met je gemeente: Bel het Wmo-loket of het sociale wijkteam van jouw gemeente. Vraag specifiek naar onafhankelijke cliëntondersteuning. De gemeente is verplicht je door te verwijzen naar een organisatie die dit gratis aanbiedt.
• Bezoek de website van de gemeente: Zoek op de website van jouw eigen gemeente naar de term “onafhankelijke cliëntondersteuning”. Daar staan vaak direct de telefoonnummers van de lokale partnerorganisaties.
• Neem contact op met MEE of Zorgbelang: In veel Nederlandse regio’s wordt de gratis ondersteuning uitgevoerd door grote landelijke organisaties zoals MEE of Adviespunt Zorgbelang. Je kunt hen rechtstreeks bellen of mailen om een afspraak te maken.

Wat kan een cliëntondersteuner voor je doen?

Een ondersteuner staat altijd aan jouw kant (niet aan de kant van de gemeente) en kan je helpen met:

• Het natrekken van de zorgverlener: Samen registers bekijken, om een VOG vragen of de juiste vragen stellen tijdens een kennismaking.
• Praten met de gemeente: Meegaan naar het keukentafelgesprek met de Wmo-consulent van de gemeente.
• Papierwerk: Helpen bij de aanvraag van je Wmo-indicatie of het invullen van formulieren voor een PGB.
• Problemen oplossen: Bemiddelen als je niet tevreden bent over de hulp die je nu krijgt.

Lees ook

De Zorgpolitie bestaat niet: wie pakt zorgfraude eindelijk effectief aan in Nederland?

2.    Bel de Wmo-consulent van de gemeente

Als de zorg wordt betaald via ‘Zorg in Natura’ (dus geregeld door de gemeente), dan is de gemeente formeel verantwoordelijk voor de controle.

Wat zij doen: Je belt de gemeente en deelt je twijfels als je die hebt met de Wmo-consulent. De gemeente is verplicht om signalen over zorgaanbieders te onderzoeken. Zij spreken dan de zorgaanbieder aan, zodat jij erbuiten blijft.

Lees ook

De gemeente als bankier van Zorgcowboys: Waar blijft die Bibob-check?

3.    De Sociale Verzekeringsbank (SVB) – Bij een PGB

Als je de zorg zelf inkoopt via een Persoonsgebonden Budget (PGB), kun je de SVB inschakelen.

Wat zij doen: Bij een PGB verloopt de betaling via de SVB. Zij controleren de zorgovereenkomsten. Je kunt bij hen aangeven dat je hulp wilt bij het controleren van de documenten van de zorgverlener.

4.    Een wettelijk vertegenwoordiger of familielid

Als jij een officiële curator, bewindvoerder of mentor hebt, is dat de aangewezen persoon om dit zakelijk af te handelen.

Ook een vertrouwd familielid of mantelzorger kan de rol van “werkgever” of “controleur” op zich nemen, zodat jij zelf buiten de discussie blijft.

Kijk niet weg. Geef Zorgcowboys geen kans!

Laat niemand misbruik maken van jouw situatie, jouw vertrouwen of jouw zorgbudget.

Door vragen te stellen en diploma’s te controleren geef je een duidelijke grens aan. Zie je dat er iets misgaat? Meld dit dan.

Eerlijke zorgverleners moeten hierdoor soms extra bewijzen dat hun papieren kloppen. Maar betrouwbare professionals vinden dat geen probleem. Zij weten dat controle de goede zorg juist beschermt.

Zo help jij mee om misbruik van zorggeld te stoppen. En zo blijft er genoeg zorg over voor iedereen die het nodig heeft.